FIP u kotów – objawy, leczenie i rokowania

FIP, czyli zakaźne zapalenie otrzewnej kotów, to groźna choroba wirusowa. Po jej rozwinięciu może dojść między innymi do zapalenia otrzewnej, które stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i bez leczenia bardzo często prowadzi do śmierci. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest FIP, w jaki sposób koty się zakażają, jakie objawy mogą wskazywać na chorobę, czy FIP można leczyć oraz jak zmniejszyć ryzyko zachorowania.

FIP to skrót od angielskiej nazwy Feline Infectious Peritonitis. Jest to choroba zakaźna wywoływana przez koci koronawirus, która występuje wyłącznie u przedstawicieli rodziny kotowatych. Jej nazwa pochodzi od jednego z najczęstszych objawów, czyli zapalenia otrzewnej. Zdarza się jednak, że choroba obejmuje przede wszystkim opłucną, dlatego bywa również określana jako zakaźne zapalenie błon surowiczych u kotów.

FIP nadal należy do najpoważniejszych chorób zakaźnych prowadzących do śmierci kotów. Pojawiają się jednak nowe możliwości leczenia, które dają opiekunom coraz więcej nadziei. Do tego tematu wrócimy w dalszej części artykułu.

Kocie koronawirusy są bardzo rozpowszechnione. Matki będące nosicielkami wirusa często przekazują go kociętom już w pierwszych tygodniach życia. Zakażone koty wydalają wirusa głównie z kałem, a niekiedy także ze śliną, przez co mogą zakażać inne zwierzęta. Ryzyko jest szczególnie wysokie tam, gdzie wiele kotów przebywa razem na niewielkiej przestrzeni. Koty chore na FIP powinny być odizolowane od innych zwierząt, aby ograniczyć ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się zakażenia.

Zakażenie kocim koronawirusem nie zawsze ma ciężki przebieg. U zdrowych kotów ze sprawnie działającym układem odpornościowym zazwyczaj nie wywołuje żadnych dolegliwości lub powoduje jedynie łagodne objawy, takie jak niewielka biegunka czy katar. U części zwierząt wirus może jednak zmutować w organizmie do postaci prowadzącej do rozwoju FIP. Choroba ma zwykle bardzo ciężki przebieg i bez odpowiedniego leczenia często kończy się śmiercią kota.

Szacuje się, że FIP rozwija się u około 5–10% kotów zakażonych kocim koronawirusem. Sama mutacja wirusa nie oznacza jednak, że zwierzę od razu zachoruje. Układ odpornościowy zdrowego kota wytwarza przeciwciała, które mogą skutecznie zwalczać wirusa. Ich obecność można wykryć we krwi. W zależności od kondycji układu odpornościowego choroba może rozwinąć się szybko, dopiero po pewnym czasie albo nie wystąpić wcale.

FIP może przyjmować dwie klasyczne postacie: wysiękową, nazywaną również mokrą, oraz bezwysiękową, określaną jako sucha.

W przypadku mokrej postaci FIP dochodzi do gromadzenia się płynu w jamach ciała. Płyn zbierający się w jamie brzusznej może powodować znaczne powiększenie obwodu brzucha. Może on również gromadzić się w klatce piersiowej, prowadząc do duszności i innych problemów z oddychaniem.

W suchej postaci FIP w tkankach powstają zmiany guzkowe, czyli ziarniniaki. Najczęściej pojawiają się one w obrębie jamy brzusznej, ale mogą obejmować również płuca, oczy lub mózg. W zależności od miejsca występowania mogą powodować zaburzenia neurologiczne, choroby oczu lub niedokrwistość.

U niektórych kotów występuje postać mieszana, łącząca objawy mokrej i suchej postaci FIP.

Objawy choroby mogą być bardzo zróżnicowane. Należą do nich między innymi:

• brak apetytu,
• pogorszenie samopoczucia,
• wymioty,
• biegunka,
• utrata masy ciała,
• wysoka gorączka,
• apatia,
• zażółcenie błon śluzowych,
• osłabienie,
• obniżona odporność,
• zaburzenia świadomości,
• stany zapalne oczu,
• katar,
• powiększenie obwodu brzucha,
• gromadzenie się płynu w jamie brzusznej lub klatce piersiowej,
• trudności z oddychaniem,
• zapalenie nerek,
• częstsze lub rzadsze oddawanie moczu.

Po rozpoznaniu FIP leczenie koncentruje się przede wszystkim na łagodzeniu objawów i poprawie komfortu życia kota. Jeszcze do niedawna chorobę uznawano za nieuleczalną. Nadzieję przyniosły jednak wyniki badania przeprowadzonego na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium, opublikowane w pierwszym kwartale 2022 roku. Zastosowana doustnie substancja GS-441524 pozwoliła wyleczyć wszystkie koty uczestniczące w badaniu. Lek nie został jednak jeszcze oficjalnie dopuszczony do stosowania. Tak obiecujące wyniki dają nadzieję, że w przyszłości preparat zostanie zatwierdzony i będzie dostępny dla lekarzy weterynarii.

Do tego czasu sposób postępowania zależy od rodzaju i nasilenia objawów. Jeśli w jamie brzusznej lub klatce piersiowej zgromadzi się duża ilość płynu, która utrudnia kotu jedzenie albo oddychanie, może być konieczne jego usunięcie.

Stosuje się również leczenie wspomagające, którego celem jest wsparcie układu odpornościowego i ograniczenie stanu zapalnego. W niektórych przypadkach podaje się także leki przeciwwirusowe.

Takie działania mogą spowolnić rozwój choroby, złagodzić jej objawy i poprawić jakość życia kota.

Leczenie FIP jest dla opiekunów dużym obciążeniem finansowym, a przede wszystkim emocjonalnym. Z jednej strony mają nadzieję, że terapia pomoże ich ukochanemu zwierzęciu, z drugiej nie chcą przedłużać jego cierpienia. Niekiedy muszą więc zmierzyć się z wyjątkowo trudną decyzją o eutanazji.

W tym okresie szczególnie ważne jest wsparcie zaufanego lekarza weterynarii, który ma doświadczenie w rozpoznawaniu i leczeniu FIP. Istnieją również grupy i organizacje pomagające opiekunom kotów chorych na FIP, które analizują każdy przypadek indywidualnie i pomagają dobrać odpowiedni sposób postępowania.

Do niedawna rokowania u kotów, u których rozpoznano FIP, były bardzo niepomyślne. Choroba kończyła się śmiercią w około 95% przypadków. W zależności od wieku kota, chorób współistniejących oraz nasilenia objawów zwierzęta żyły od kilku dni do kilku miesięcy.

Kocie koronawirusy przenoszą się przede wszystkim przez kał i ślinę. Dlatego bardzo ważne jest przestrzeganie zasad higieny oraz regularne czyszczenie i dezynfekowanie misek, legowisk, kuwet, zabawek, a także innych przedmiotów i miejsc, z których korzystają koty. W domach, w których mieszka kilka kotów, a także w schroniskach i hotelach dla zwierząt należy zadbać o to, aby każde zwierzę miało wystarczająco dużo przestrzeni.

Dostępna jest również szczepionka przeciwko FIP, którą można podawać kotom od 16. tygodnia życia. Preparat aplikuje się bezpośrednio do nosa. Szczepienie wykonuje się dwukrotnie w odstępie czterech tygodni, aby wytworzyć odporność podstawową.

Szczepionkę można jednak stosować wyłącznie u kotów, które nie miały wcześniej kontaktu z kocim koronawirusem, czyli u zwierząt z ujemnym wynikiem testu w kierunku FCoV. Z tego powodu przed szczepieniem należy wykonać badanie na obecność przeciwciał, które pozwoli ustalić, czy kot przeszedł już zakażenie.

Myślenie o odejściu kota, kiedy wciąż jest z nami, nie jest łatwe. W trudnych chwilach świadomość, że najważniejsze kwestie zostały wcześniej ustalone, może jednak przynieść spokój. Plan Pożegnania ROSENGARTEN pozwala już dziś zadbać o godne pożegnanie ukochanego zwierzęcia, a wspólny czas przeżywać bez dodatkowego stresu i zmartwień.

Plan Pożegnania ROSENGARTEN pozwala przygotować się do chwili pożegnania zarówno pod względem organizacyjnym, jak i finansowym. Dla ROSENGARTEN ważne jest, aby każde zwierzę zostało pożegnane z należnym mu szacunkiem. W ramach Planu Pożegnania opiekunowie mogą już dziś zabezpieczyć koszt Kremacji Indywidualnej na przyszłość, dokonując wpłaty od 100 zł i zachowując ustalone warunki cenowe przez kolejne lata. Dodatkowo mogą skorzystać z kodu rabatowego o wartości 50 zł.